Checklist Chọn Loại Test - Dành Cho Fresher/Junior Tester

Cách sử dụng checklist này

Đọc mô tả từng loại test, đối chiếu với tình huống dự án của bạn và tick vào các mục phù hợp. Khi phần lớn các ô trong một loại test được tick, đó là loại test bạn cần thực hiện. Bạn có thể áp dụng nhiều loại test cho cùng một dự án.

Functional Testing

Kiểm thử chức năng

0/7

Kiểm tra xem các chức năng của phần mềm có hoạt động đúng theo yêu cầu hay không. Tập trung vào hành vi của hệ thống theo đặc tả nghiệp vụ.

Ví dụ thực tế

Kiểm tra chức năng đăng nhập: nhập đúng tài khoản/mật khẩu thì vào được hệ thống, nhập sai thì hiện thông báo lỗi phù hợp.

Nên dùng khi nào

Có tính năng mới được phát triển lần đầu tiên
Cần xác minh tính năng hoạt động đúng với yêu cầu nghiệp vụ
Vừa nhận bàn giao tài liệu yêu cầu (SRS, User Story)
Cần kiểm tra các luồng xử lý chính (happy path) và ngoại lệ
Muốn kiểm tra xử lý dữ liệu đầu vào hợp lệ và không hợp lệ
Giai đoạn đầu của vòng đời kiểm thử (System Testing)
Cần xác nhận tích hợp giữa các module hoạt động đúng

Non-Functional Testing

Kiểm thử phi chức năng

0/7

Kiểm tra các khía cạnh không liên quan đến chức năng như hiệu suất, bảo mật, khả năng chịu tải, và trải nghiệm người dùng. Trả lời câu hỏi "hệ thống hoạt động tốt như thế nào?"

Ví dụ thực tế

Kiểm tra trang web có thể chịu được 500 người dùng truy cập cùng lúc mà thời gian phản hồi vẫn dưới 3 giây hay không.

Nên dùng khi nào

Hệ thống sắp ra mắt và cần đảm bảo hiệu suất ổn định
Có yêu cầu về thời gian phản hồi hoặc số lượng người dùng đồng thời
Hệ thống xử lý dữ liệu nhạy cảm (tài chính, y tế, thông tin cá nhân)
Cần đánh giá khả năng sử dụng (usability) của giao diện người dùng
Khách hàng yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn bảo mật (OWASP, ISO 27001)
Ứng dụng cần chạy trên nhiều thiết bị, trình duyệt, hệ điều hành khác nhau
Cần kiểm tra khả năng phục hồi sau sự cố (disaster recovery)

Regression Testing

Kiểm thử hồi quy

0/7

Kiểm tra lại các chức năng đã hoạt động tốt trước đó để đảm bảo chúng không bị hỏng sau khi có thay đổi code hoặc thêm tính năng mới.

Ví dụ thực tế

Sau khi thêm tính năng thanh toán bằng ví điện tử, cần chạy lại test cho toàn bộ luồng đặt hàng để chắc chắn các bước trước đó không bị ảnh hưởng.

Nên dùng khi nào

Vừa sửa một bug và cần đảm bảo bản vá không gây ra bug mới
Thêm tính năng mới vào hệ thống đang hoạt động ổn định
Có sự thay đổi về cấu hình, môi trường hoặc thư viện bên thứ ba
Trước mỗi lần phát hành phiên bản mới (release)
Sau khi nâng cấp phiên bản ngôn ngữ lập trình hoặc framework
Trong dự án Agile, cần chạy lại sau mỗi sprint kết thúc
Refactor code nhưng không thay đổi chức năng (cần xác nhận hành vi cũ)

UAT

User Acceptance Testing - Kiểm thử chấp nhận

0/7

Giai đoạn kiểm thử cuối cùng do người dùng thực tế (hoặc đại diện) thực hiện để xác nhận hệ thống đáp ứng đúng nhu cầu nghiệp vụ trước khi go-live.

Ví dụ thực tế

Kế toán viên trực tiếp thử nghiệm phần mềm kế toán mới để xác nhận quy trình nhập hóa đơn, xuất báo cáo khớp với nghiệp vụ thực tế của họ.

Nên dùng khi nào

Sản phẩm đã qua Functional Testing và chuẩn bị bàn giao cho khách hàng
Khách hàng/người dùng cuối cần xác nhận nghiệm thu hệ thống
Cần xác minh hệ thống phù hợp với quy trình nghiệp vụ thực tế
Hợp đồng yêu cầu có biên bản nghiệm thu (sign-off) từ phía khách hàng
Dự án tuân theo quy trình phát triển truyền thống (Waterfall)
Cần thu thập phản hồi từ người dùng về luồng thao tác và giao diện
Trước khi triển khai lên môi trường production (go-live)

Tổng kết tiến độ

Functional

Non-Functional

Regression

UAT

Gợi ý loại test phù hợp

Bảng so sánh nhanh

Tiêu chí	Functional	Non-Func	Regression	UAT
Ai thực hiện	Tester	Tester chuyên biệt	Tester / Tự động	Người dùng cuối
Thời điểm	Sau phát triển	Trước go-live	Sau mỗi thay đổi	Cuối dự án
Mục tiêu chính	Đúng chức năng	Hiệu suất, bảo mật	Không phá cũ	Đáp ứng nghiệp vụ
Độ ưu tiên	Cao nhất	Trung bình	Cao	Bắt buộc

Tài liệu hỗ trợ học tập dành cho Fresher & Junior Tester